Jeta e Mahmud Efendi Hazretit
Në këtë video për jetën e Mahmud Efendi Hazretit (Allahu e shenjtëroftë sekretin e tij), jepen shkurtimisht informacione që vetë Efendi Hazreti ynë (Mahmud Ustaosmanoğlu) ka dhënë për veten. Edhe pse kjo video nëntë minutëshe nuk arrin ta përshkruajë plotësisht Sheh Mahmud el-Ufi Efendi Hazretin, ajo do të jetë shkak që ata që nuk e kanë njohur kurrë ta njohin Efendi Hazretin.
Kush është Mahmud Ustaosmanoğlu?
Mahmud Efendi Hazreti lindi në vitin 1927 në fshatin Miçço (sot Tavşanlı) të rrethit Of të Trabzonit. Babai i tij ishte Ali Efendi, bir i Mustafës, ndërsa nëna Fatime Hanëmi, bijë e Tufanit. Prindërit e Efendi Hazretit ishin njerëz të nderuar, të njohur për devotshmëri (vera) dhe takva.
Video që tregon shkurtimisht jetën e kreut tonë, ustadefinë tonë, Mahmud Efendi Hazretit (Allahu e shenjtëroftë sekretin e tij):
Bashkimi i dijes dhe i tarikatit te Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazreti
Mahmud Efendi Hazreti, ashtu si shehu i tij Ali Haydar Efendi Hazreti, ishte një personalitet me dy krahë (zulxhenahajn), që bashkonte dijen dhe tasavvufin.
Mahmud Efendi, ndonëse ndalej me përpikëri te tarikati, nuk lejoi kurrë as sa një thërrime lëshim ndaj sheriatit të pastër. Ai ka thënë gjithmonë se nuk duhet t’u jepet shumë rëndësi ëndrrave, shfaqjeve, zbulimeve, kerameteve dhe gjendjeve të tjera të jashtëzakonshme, dhe se qëllimi i vërtetë është qëndrueshmëria në rrugën e gjerë të sheriatit.
Fjalët që do të përmendim më poshtë tregojnë se sa i ndjeshëm ishte në këtë çështje:
“Nëse te një person që njihet si murshid zbatohet sheriati, atëherë te ai person ka edhe tarikat. Nëse nuk ka sheriat, nuk ka as tarikat dhe ai person nuk mund të jetë murshid.”
“Mund ta shihni veten në ëndërr ose në shfaqje në gjendje shumë të bukura. Nëse i shihni të tilla ëndrra ndërkohë që keni sjellje e veprime të kundërta me sheriatin, dijeni se këto ëndrra për ju janë istidraxh. Istidraxh do të thotë që Allahu i Madhëruar e çon një rob të pabindur gradualisht drejt shkatërrimit. Për çfarë i bëjmë gjithë këto përpjekje? Që ta zbatojmë mirë sheriatin. Kthehu e rrotullohu, vetëm sheriat.”
“Imam Rabbani (Allahu e shenjtëroftë sekretin e tij) në letrën e 50-të të vëllimit të 2-të thotë: ‘Për të arritur te e vërteta e sheriatit, është e domosdoshme t’i përmbahesh formës së sheriatit. Sepse të gjitha përsosuritë e veliut (miqësisë me Allahun) dhe të nubuvetit (profetësisë) janë ndërtuar mbi formën e sheriatit.”
Rëndësia që Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazreti i jepte dhikrit
Mahmud Efendi Hazreti, duke e parë sheriatin e pastër si një të tërë, nuk e miratonte kurrë dobësinë në ibadet, në detyrat e tarikatit që janë si medreseja e dhikrullahut, në përcjelljen e fesë dhe në urdhërimin për të mirën e ndalimin e së keqes, ndërsa dikush merrej vetëm me dije.
Përmendja e fjalëve të tij për këtë çështje do të ndihmojë që rruga e tij të kuptohet, qoftë edhe pak.
“Para se të flemë, të merremi pak me mësimin (virdin e tarikatit). Pas namazit të tehexhudit të vazhdojmë. Ta përfundojmë në kohën e ishrakut. Gjithë kohën pas kësaj do ta kalojmë me dije.”
“Dhikrullahu është ndjekja më e madhe e Efendiut tonë (Allahu e bekoftë dhe e përshëndoftë). I Dërguari i Allahut (Allahu e bekoftë dhe e përshëndoftë) nuk rrinte pa dhikr. Duhet të thuash: ‘I Dërguari i Allahut (Allahu e bekoftë dhe e përshëndoftë) më urdhëroi dhikrin dhe unë po e bëj dhikrin’, dhe ta përmendësh Allahun e Madhëruar pa pushim mëngjes e mbrëmje.”
Kur shpjegonte se duhet bërë urdhërimi për të mirën dhe ndalimi i së keqes (emr-i bil-maruf ve nehy-i anil-munker), thoshte:
“Edhe sikur të gjitha shtëpitë e Stambollit të ishin medrese, po të mos ketë urdhërim për të mirën e ndalim të së keqes, nuk ka asnjë vlerë.”
“Për hir të Allahut, keni mëshirë për këta njerëz. Po rrjedhin si përrua drejt xhehenemit.”
Nga ustai i tij Ali Haydar Efendi e përsëriste shpesh këtë fjali:
“Vazhdimësia dhe ruajtja e fesë së kthjellët të Islamit varet nga vazhdimësia dhe ruajtja e urdhërimit për të mirën e ndalimit të së keqes; shembja e fesë së kthjellët të Islamit varet nga braktisja e urdhërimit për të mirën e ndalimit të së keqes.”
Allahu i Madhëruar na i dhëntë të gjithëve përkushtimin (himmetin) e këtij Gavsi të Lartë në këtë botë dhe ndërmjetësimin e tij në botën tjetër. Amin!
Ndjekja e sheriatit dhe e sunnetit nga Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazreti
Mahmud Efendi Hazreti i nxiti njerëzit në dije dhe në ibadet jo vetëm me fjalë, por edhe me gjendjen e tij; nuk e la asnjë ibadet që e kishte nisur dhe me qëndrueshmërinë e tij u dha zell atyre që e shihnin.
Përveç sunneteve para dhe pas namazeve farz, nuk i la kurrë nafilet si tehexhudi, ishraku, kushlukun (duha), evvabini, tahijatul-mesxhidi dhe namazi i falënderimit pas abdestit; madje një herë ka thënë “Më mirë le të vdesë Mahmudi sesa ta lërë namazin e kushlukut”.
Nuk është parë kurrë që ta lërë agjërimin e së hënës e të enjtes dhe i’tikafin në dhjetë ditët e fundit të ramazanit. Vazhdoi me ibadete të përmendura në hadithet e sheriatit si namazi, agjërimi dhe dhikri nafile dhe i nxiti edhe muslimanët.
Ringjallja e sunneteve të harruara nga Ustai Hazreti dhe respektimi i edukatës (edepeve), madje edhe i atyre përtej sunneteve, si të ishin farz, bëri që të dashurohej e të çmohej nga muslimanët. Fakti që në Turqi, kur thuhet “Takva”, kur thuhet “ndjekja e sunnetit të shenjtë”, emri i parë që vjen në mend është ai, është rezultat i kësaj vëmendjeje të tij.
Kur dëgjoi që xhemati i tij përmendej me emrin “Mahmudçular” (mahmudistët), u mërzit shumë dhe në hutben e xhumasë tha: “Po thonë Mahmudçular. Për hir të Allahut! A kam shpikur unë ndonjë fe të re?! I Dërguari i Allahut (Allahu e bekoftë dhe e përshëndoftë) ka më shumë se katër mijë sunnete që zbatohen në jetën e përditshme; kush më sheh se i kam lënë katër prej tyre, mos të falet pas meje.”
Respekti i Mahmud Ustaosmanoğlu Hazretit ndaj dijetarëve
Kishte shumë respekt për dijetarët dhe nxënësit, tregonte kujdes për gjendjen e tyre dhe personalisht merrej me vështirësitë e tyre. Si ndaj dijetarëve që nuk vepronin sipas dijes së tyre, ashtu edhe ndaj hafizëve të thjeshtë, tregonte nderim të skajshëm: kur hynin te ai ngrihej në këmbë, kur i përcillte i shoqëronte deri te dera, madje edhe në makinë, nëse ulej në ndenjësen e përparme një hafiz, nuk i shtrinte këmbët drejt tij, por rrinte i mbledhur dhe me edukatë.
U ndihmonte materialisht e shpirtërisht atyre që mësonin dhe atyre që mësonin të tjerët, me çdo mundësi që kishte.
Një nxënës i tij nga Konya, që iu bashkua rrethit të mësimit në vitin 1962, tregon:
“Isha muezin në Fatih. Pas namazit të sabahut shkoja në Ismailaga dhe lexoja mësim te Hoxha Efendi deri në mesditë. Pas drekës merresha me përsëritje dhe studim. Kisha pesë fëmijë. Po më vinte e vështirë edhe të paguaja qiranë e shtëpisë. Vendosa të punoja në një punë shtesë. Për këtë duhej ta lija mësimin. Një ditë pas mësimit ia thashë gjendjen Hoxha Efendiut. U pikëllua shumë. Më tha të pres, u ngrit vetë, shkoi në shtëpi dhe më solli tri byzylykë nga ata të gruas së tij. ‘Merri, këta janë dhuratë nga ne. Shiti dhe paguaj qiranë, por mos mbet prapa nga mësimi’, tha.”
Rëndësia që Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazreti i jepte dijes
Me vdekjen e shehut të tij Ali Haydar Efendiut, në jetën e Mahmud Efendi Hazretit nisi një etapë e re. Nga njëra anë ishte imam dhe merrej me xhematin, nga ana tjetër i mësonte nxënësit, dhe nga ana tjetër, sipas porosisë së Ali Haydar Efendi Hazretit, merrej me udhëheqjen e vëllezërve të tarikatit.
Xhaminë e Ismailagës, ku shërbente si imam, e përdorte njëkohësisht si tekke, si medrese dhe si qendër të urdhërimit për të mirën e ndalimit të së keqes. Mahmud Efendi Hazreti, që para se të shkonte ushtar kishte mësuar shumë nxënës në vendlindje dhe kishte dhënë ixhazet për shumë vetë, sipas metodës që ndiqej në medresetë osmane, pati edhe në Stamboll shumë imamë, predikues e myftinj që morën mësim prej tij.
Ai i nxiti gjithmonë njerëzit drejt dijes, veprës dhe sinqeritetit (ihlas). Në ato kohëra të mësuarit e të mësuarit të dijes, sidomos pa lëshuar nga sunneti i shenjtë, nuk ishte aspak e lehtë.
Ishte bërë e vështirë të gjendeshin edhe njerëz që do t’i ngrinin xhenazet nëpër fshatra, do të falnin teravinë në ramazan dhe do të lexonin mukabelenë. Populli i thjeshtë nuk mund ta lexonte Kuranin Fisnik, nuk dinte të falej, ishte i pavetëdijshëm për detyrimet fetare, nuk mund t’i numëronte kushtet e imanit dhe as ta shqiptonte dot shehadetin.
Për tetëmbëdhjetë vjet ezani i Muhamedit ishte lexuar në turqisht; ata që e lexonin në arabisht ishin ndjekur dhe ndëshkuar. Njerëzit e fesë dhe të devotshmit ishin shpifur me anë të mjeteve të shtypit e të botimit, ishin përpjekur t’i ulnin në sytë e popullit me shpifje, dhe në këtë ishte përparuar mjaft.
Të mjekrrosurit e të çallmosurit ishin etiketuar si prelatë, ato me çarçaf ishin paraqitur si frikacake, madje ishin bërë shënjestër e akuzave të pamoralshme. Për këtë qëllim ishin organizuar shumë filma, teatro e shfaqje. Puna kishte arritur deri në ceremoni heqjeje të çarçafit nëpër sheshe. Fëmijët që nga shkolla fillore ishin nisur të rriteshin me këto sugjerime. Njerëzit ishin nxitur të imitonin verbërisht Evropën dhe në këtë çështje, duke shkelur çdo kriter, çdo ndyrësi kryhej hapur.
Lëre pastaj librat me shkenca fetare, madje edhe leximi i Kuranit Fisnik ishte ndaluar. Në këto kushte, ata që donin të mësonin fenë përpiqeshin të mësonin nëpër male, shpella, hambarë e varreza, duke u fshehur nëpër qoshe e duke lënë rojtarë jashtë.
Në këto kushte të rënda, kur edhe leximi i Kuranit Fisnik nga origjinali arabisht ishte arritur me shumë vështirësi, është e qartë se shërbimi i Mahmud Efendi Hazretit — që për një kohë të shkurtër dyzet-pesëdhjetëvjeçare formoi mijëra hoxhallarë burra e gra, dhjetëra mijëra nxënës dhe ishte shkak për ngritjen e miliona burrave me mjekër dhe grave me çarçaf — është mbi çdo vlerësim.
Që të rinj pesëmbëdhjetë-gjashtëmbëdhjetë vjeçarë të mos e rruajnë mjekrën, të veshin çallmë, shalvare e xhybe, të bëjnë hifz dhe të studiojnë shkencat e Kuranit, që vajzat të veshin çarçaf dhe në moshë të vogël të arrijnë nivelin e të kuptuarit të domethënies së Kuranit, është pa dyshim vepër e një përpjekjeje të madhe dhe e një disponimi të lartë shpirtëror.
Mahmud Efendi Hazreti, duke vizituar pothuajse të gjitha qytetet, qytezat dhe mijëra fshatra për të bërë urdhërimin për të mirën e ndalimin e së keqes, i thërriste gjithmonë njerëzit të mësonin dije. Atyre që e pyesnin “A keni ndonjë urdhër, ndonjë dëshirë?” u përgjigjej “Ndërtoni në çdo lagje një medrese për vajza dhe një për djem”.
Disa nga fjalët e tij për nxitjen e dijes janë këto:
“O nxënës! Ju jeni retë plot shi të tokave të thara, shtyllat e kupolës pa shtylla.”
“Edhe sikur të më kishin mbetur tri frymëmarrje nga jeta, do t’ju thoja lexoni, lexoni, lexoni.”
“Po të isha në vendin tuaj, këtë mëngjes do t’i nisja studimet pa bërë as mëngjes.”
Metoda që ndiqte në përhapjen e dijes
Mënyra graduale që Mahmud Efendi Hazreti përdorte për të rritur dijen, sipas kohës në të cilën jetoi dhe gjendjes së njerëzve në kushtet e Turqisë, është e mahnitshme.
Madje disa njerëz të dijes, duke mos e kuptuar hollësinë në këtë çështje, e kanë kritikuar. Sepse i nxiste njerëzit drejt dijes duke thënë “Lexoni Emsile, Bina, Avamil, mjafton”.
Po të kishte thënë një populli që nuk dinte as të lexonte Kuranin Fisnik dhe ishte zhytur në brengat e jetesës “Duhet të studioni pesëmbëdhjetë-njëzet vjet”, kush do ta pranonte vallë këtë dije?
Pas një kohe e ngriti nivelin e dijes dhe, përveç librave të përmendur, shtoi libra të tjerë si Izhar dhe Izzi, dhe me fjalët “Ai që lexon Izharin është hoxhë” i entuziazmoi njerëzit.
Më pas këtyre librave u shtoi libra më të lartë si Kafije, Molla Xhami, Nurul-Idah, Multeka, Telhis, Sherhul-Emali, Sherhul-Akaid.
Duke hedhur kështu themelet e dijes dhe duke formuar shumë nxënës, Mahmud Efendi Hazreti nuk u mjaftua me këto dhe e ngriti edhe më tej nivelin e dijes me fjalë si “Multeka duhet mësuar përmendësh”, “Hidaja duhet lexuar”, “Nuk e quaj hoxhë atë që nuk e lexon dhe nuk e përfundon duke e kuptuar Mexhmeul-Enhurin, shpjegimin e Multekasë”.
Tani thoshte “Lexoni tefsire të gjata, hadithe të gjata, fikh të gjatë” dhe, duke thënë se pasi të bëhesh hoxhë duhet të bësh shtatë vjet specializim në fikh, e shprehte synimin që mbante në zemër.
Ndërkohë, meqë zemra e tij nuk pranonte që gratë të mbeteshin të paditura, bëri një punë të re edhe në këtë çështje. Meqë islamin gratë mund t’ua shpjegojnë më lehtë përsëri gratë, duhej të formoheshin hoxhanë edhe prej tyre. Duke qenë se tentimi i burrave për t’u dhënë mësim grave që nuk u janë mahrem, sidomos në një kohë kaq të prishur, do të sillte shumë të këqija, për këtë gjeti këtë zgjidhje: së pari ua mësoi burrave, pastaj burrave hoxhallarë u urdhëroi t’ua mësonin grave dhe vajzave të tyre. Edhe gratë që mësuan nga burrat ose nga etërit e tyre ua mësuan gratë e tjera.
Meqë faktorët që shuajnë dritën e grave janë më pak se ata të burrave, medresetë e grave u shtuan e u përhapën për një kohë të shkurtër.
Madje numri i grave që mësonin i tejkaloi burrat. Sa e sa vajza bënë hifz dhe sa e sa u bënë hoxhane dhe shkak për udhëzimin e grave të tjera.
Mahmud Efendi Hazreti në ligjëratat e tij, për të nxitur dijen, e ka përsëritur shumë herë këtë fjali: “A mund ta ndërtojnë urën e Bosforit zdrukthëtarët e farkëtarët e thjeshtë? Duhen inxhinierë të mëdhenj, arkitektë të mëdhenj. Edhe këtë urë të fesë nuk mund ta ndërtojnë hoxhallarët e vegjël, duhen dijetarë të mëdhenj.”
Takimi i Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazretit me shehun e tij
Mahmud Ustaosmanoğlu Hazreti, ndërsa ishte në ushtri, takoi ustain dhe shehun e tij më të madh, që do ta ndryshonte rrjedhën e jetës së tij, Ali Haydar Efendiun. Efendi Baba Ali Haydar Efendi Hazreti ishte një nga hoxhat e huzurit të katër sulltanëve të fundit osmanë dhe kryetar i Heyet-i Telifijes në Meshihatin Islam.
Ali Haydar Efendi, një hanefi i palëkundur, ishte aq i njohur me fikhun e katër medhhebeve sa thoshte “Nëse humbasin librat e fikhut të katër medhhebeve, mund t’i shkruaj të gjithë përmendësh”, dhe ishte njëkohësisht myfti i katër medhhebeve. Atij i ishte besuar përgatitja e kapitullit “Bujuu dhe Ixhare” të Mexhelles dhe e kishte përfunduar këtë pjesë me një komision shkencor prej tetë vetash që kishte zgjedhur vetë. Një fakih i fuqishëm si Omer Nasuhi Bilmen, që më pas ishte myfti i Stambollit dhe kryetar i Drejtorisë së Çështjeve Fetare, ishte në këtë komision sekretari i tij i katërt.
Ali Haydar Efendi, për një fetva, kishte qortuar në Meshihat të ndjerin Zahidul-Kevsari, që llogaritet ndër më të mëdhenjtë e dijetarëve osmanë të periudhës së fundit; pastaj, kur i dërgoi lajm përmes nxënësit të tij Emin Sarac Hoxha Efendiut, që do të shkonte në Kajro: “Tani ai është muhaxhir, unë e kisha qortuar një herë, le të ma falë të drejtën”, Zahidul-Kevsari e pati përmendur me lëvdatë: “Ai është ustai ynë, ka gjithmonë të drejtën të na qortojë”.
Pikërisht sepse Mahmud Efendi ishte nga robët murad (të zgjedhur nga Allahu i Madhëruar), një dijetar dhe sheh kaq i madh si Ali Haydar Efendi u dërgua tek ai, ja si: Sheu i Ali Haydar Efendiut, Ali Rıza Bezzaz Hazreti, që kishte vdekur dyzet vjet më parë dhe ishte i varrosur në Bandërma, një natë iu shfaq shpirtërisht Ali Haydar Efendi Hazretit që ndodhej në tekken në Stamboll dhe, duke i prezantuar Mahmud Efendiun që në ato ditë ishte ushtar atje, urdhëroi: “Eja menjëherë në Bandërma dhe merr amanetin që është këtu”.
Atëherë Ali Haydar Efendi shkoi menjëherë në Bandërma dhe arriti në xhaminë e Tekkes dhe u tha muridëve që kishte me vete: “Këtu ka një ushtar, gjejeni dhe ma sillni”. Pas këtij urdhri filluan të kërkonin një ushtar në Bandërma. Por, meqë ushtari nuk kishte as emër, as mbiemër, as adresë, puna nuk u bë aspak e lehtë.
Atë që ndodhi më pas e tregon vetë Mahmud Efendi Hazreti:
“Që në moshë të vogël kisha dashuri për dijetarët dhe shehët. Kudo që mësoja se kishte një dijetar, një mik të Allahut, shkoja ta vizitoja. Kur po bëja shërbimin ushtarak në repartin e rekrutëve në Bandërma, mendoja nëse aty ka ndonjë dijetar, ndonjë sheh që mund ta vizitoja dhe t’i merrja lutjen. Aty ishte një njeri me takva me emrin Halil Efendi. Një herë e pyeta: ‘A nuk ka sheh këtu?’ Ai më tregoi varrin e Ali Rıza Bezzaz Efendi Hazretit dhe tha: ‘Ky ka një halife, por edhe ai është në Stamboll.’
Atëherë e vizitova varrin e këtij njeriu. Meqë dëshiroja ta vizitoja edhe halifen e tij dhe t’i merrja lutjen, fillova të mendoj ‘Si mund të gjej një rast të shkoj në Stamboll?’; pikërisht atëherë zemra ime rrodhi drejt atij njeriu. Që atëherë mendoja gjithnjë për të.
Një ditë e fala namazin e xhumasë në xhaminë Haydar Çavuş buzë detit në Bandërma. Pas namazit, në një cep të xhamisë pashë një njeri me çallmë të bardhë, me xhybe të bardhë, shumë madhështor e plot dritë. Më dukej madhështor si një sulltan. Kur pyeta se kush ishte ai njeri, më thanë: ‘Ky është Ali Haydar Efendi Hazreti që ti dëshiron ta shohësh.’
U gëzova shumë dhe desha të takohesha me të. Por të afërmit e tij u treguan të kujdesshëm dhe më thanë: ‘Koha është shumë e keqe, ky njeri është nën vëzhgim. Nëse vjen natën, do të takohesh.’ Kur shkova natën, ishte shtrirë herët sepse ishte i sëmurë. Takimi me të na u bë nasib vetëm të nesërmen; kur hyra në huzurin e tij, sapo më pa tha: ‘Ky është njeriu të cilit do t’ia dorëzoj librat e mi.’ Kështu u takuam e u njohëm; më tha se shehu i tij shpirtërisht më kishte dorëzuar atij dhe më porositi të mos ndahesha prej tij, dhe nuk e lashë më kurrë.”
Ixhazeti i Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazretit
Mahmud Efendi Hazreti e bëri hifzin kur ishte gjashtë vjeç, te babai dhe nëna e tij. Me ndikimin e devotshmërisë së familjes dhe të mjedisit ku u rrit, edhe pse në moshë të vogël, i falte namazet në xhami dhe tregonte kujdes edhe për ibadetet nafile.
Pasi e përfundoi hifzin, në muajin e Ramazanit shkoi në Kayseri dhe tek Tesbihxhizade Ahmed Efendi, nga dijetarët e respektuar të atij rrethi, mësoi sarf, nahv dhe persisht. Pasi qëndroi një vit në Kayseri, u kthye në vendlindje në Of dhe te Mehmed Rüşdü Aşıkkutlu Hoxha Efendi, dijetari më i njohur i kiraetit i kohës, lexoi Kuranin Fisnik me kiraet.
Shkencat e tjera të sheriatit si belagati, ilm-i kelami, tefsiri, hadithi, fikhu dhe usul-i fikhu i plotësoi te kunati i tij Çalekli Haxhi Dursun Fevzi Efendi, specialist në shkencat racionale e të transmetuara dhe nga mësuesit e Medresesë Sulejmanije, dhe mori ixhazet kur ishte vetëm gjashtëmbëdhjetë vjeç.
Nxënësit që filloi t’i mësonte ndërsa vetë po studionte, pasi i mësoi rreth shtatë vjet, u dha ixhazet para se të shkonte ushtar (gjë që në atë kohë ishte shumë e vështirë për t’u arritur).
Lindja e Mahmud Ustaosmanoğlu Efendi Hazretit
Mahmud Efendi Hazreti lindi në vitin 1927 në fshatin Miço (Tavşanlı) të kazasë Of të vilajetit të Trabzonit. Babai i tij Ali Efendi, bir i Mustafës, dhe nëna Fatime Hanëm, bijë e Tufanit, ishin njerëz të nderuar, të njohur për vera dhe takva. Ali Efendi bënte imam në xhaminë e fshatit dhe njëkohësisht merrej me bujqësi në tokën e tij. Edhe pse toka e tij ishte larg xhamisë, nuk e lëshonte kurrë detyrën, domosdo vinte në xhami, këndonte ezanin dhe printe namazin.
Nganjëherë fshatarët, të zënë me bujqësinë, nuk vinin në xhami; Ali Efendi, edhe pse e dinte se do të detyrohej ta falte namazin vetëm, e linte punën e vet dhe prapë e falte namazin në xhami.
Ali Efendi ishte njeri i dhënë pas ibadetit, që lexonte shumë Kuran dhe i kënaqur me pak. Në vitin 1954 shkoi në haxh me paratë që i kishte mbledhur me vështirësi dhe, duke u sëmurë në Mekën e Nderuar, ndërroi jetë dhe u varros në Xhennetul-Mualla, afër babait të tij Mustafa Efendiut, që kishte ndërruar jetë atje më parë.
Nëna e tij Fatime Hanëm tregonte shumë kujdes për të drejtat e njerëzve. Kur i çonte lopët në kullotë, ua lidhte gojët që të mos hanin nga kopshti i askujt. Nëse rastësisht një lopë do të kullote në kopshtin e dikujt, menjëherë kërkonte hallall nga pronari dhe i jepte pronarit të kopshtit të gjithë qumështin që mjelte nga ajo lopë.