Muaji i shenjtë Shaban dhe Nata e Beratit

Artikuj

Muaji i shenjtë Shaban dhe Nata e Beratit

27
Mar

Allahu i Lartësuar, Krijuesi dhe sunduesi i vetëm i kohës, si çdo gjë që ka krijuar, edhe muajt i ka krijuar sipas një natyre të caktuar dhe disa periudha kohore i ka bërë më të begatshme dhe më të virtytshme se të tjerat. Burimi i virtyteve dhe i bereqetit të përcaktuar në periudha të caktuara janë ngjarjet dhe zhvillimet me karakter fetar që i përkasin atyre ditëve dhe netëve.

Muajt e përmendur në Kuranin Fisnik me togfjalëshin “Muajt e Shenjtë”[1] janë ndër të parët e këtyre periudhave të begatshme dhe të virtytshme. Njërin nga këta muaj të bekuar, muajin e shenjtë Rexheb, e lamë pas me netët e Regaibit dhe të Miraxhit. Pas Rexhebit, sipas radhës së kalendarit, na u nderua muaji i tetë i muajve hixhri, Shabani i shenjtë, i cili po ashtu është një muaj i veçantë që përmban shumë virtyte.

Kur shikohet origjina dhe historia e emrit të këtij muaji të bekuar, shihet se te arabët ishte një muaj i shenjtë edhe para Islamit, se në disa periudha historike është quajtur në mënyra të ndryshme dhe më pas ka filluar të përmendet si “Shaban”. Kuptohet se Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) e ka çmuar të mirë që ta përmendë këtë muaj me emrin “Shaban”, se me formimin e kalendarit hixhri ai u regjistrua në vendin e vet me këtë emër dhe kështu ka arritur deri në ditët tona.[2]

Në këtë muaj të bekuar, për virtytet e të cilit do të hapim një diskutim të veçantë, kanë ndodhur edhe shumë ngjarje me rëndësi historike. Martesa e Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) me nënën tonë Hafsën (Allahu qoftë i kënaqur me të), lindja e Hysenit (Allahu qoftë i kënaqur me të) dhe beteja e Beni Mustalikut kanë ndodhur në këtë muaj të bekuar. Edhe pas epokës së lumturisë (Asr-i Saadet), shumë ngjarje të tjera të rëndësishme përkuan me këtë muaj.

Rëndësia dhe virtytet e muajit të shenjtë Shaban

Duke qenë muaji para Ramazanit të shenjtë sipas kalendarit hixhri, Shabani përbën një lloj përgatitjeje për këtë stinë të bekuar. Agjërimet dhe adhurimet e tjera vullnetare duhet të shtohen duke filluar nga ky muaj, dhe kështu të plotësohen përgatitjet paraprake për ta shfrytëzuar sa më mirë Ramazanin e shenjtë.

Duke patur parasysh rëndësinë e këtij muaji të bekuar për arritjen e Ramazanit, Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka bërë lutjen: “O Allahu im! Beko për ne Rexhebin dhe Shabanin dhe na e arrij Ramazanin.”[3] Kjo lutje është gjithashtu një nga provat e lejueshmërisë që një stinë e caktuar të konsiderohet e shenjtë dhe që netët e saj të ringjallen me disa veprimtari.

Atyre që e pyetën, Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) u shpjegoi se agjërimi më i virtytshëm pas Ramazanit të shenjtë është agjërimi që mbahet në Shaban, duke thënë: “Është agjërimi që mbahet në Shaban për nder të Ramazanit (në respekt të Ramazanit).”[4]

Është transmetuar gjithashtu se Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) këtë muaj, virtytet e të cilit ua përcolli umetit të tij, e ka përcaktuar si muajin e vet: “Rexhebi është muaji i Allahut, Shabani është muaji im dhe Ramazani është muaji i umetit tim.”[5]

Muaji i shenjtë Shaban është stina e paraqitjes së veprave

Një nga gjërat më të rëndësishme që e bëjnë të veçantë muajin e shenjtë Shaban është se ai është muaji kur veprat paraqiten përpara Allahut. Kjo është transmetuar nga Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) si më poshtë: “Në këtë muaj, vlerën e të cilit njerëzit nuk e dinë, veprat paraqiten përpara Allahut; unë dua që veprat e mia t’i paraqiten Allahut ndërsa jam duke agjëruar, prandaj agjëroj në këtë muaj.”[6]

Lidhur me agjërimin në Shabanin e shenjtë, nëna jonë Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) e ka treguar rëndësinë që Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) i jepte muajit Shaban si më poshtë:

“I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) në disa muaj agjëronte shumë. Madje ne mendonim se në këtë muaj nuk do ta prishte kurrë agjërimin. Në disa muaj tjerë e prishte shumë shpesh. Madje ne thonim se në këtë muaj nuk ka agjëruar fare. Nuk e kam parë të ketë plotësuar agjërimin e një muaji tjetër përveç Ramazanit. Dhe nuk e kam parë të ketë agjëruar më shumë në asnjë muaj se sa në Shaban.”[7]

I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) në asnjë muaj të vitit -përveç Ramazanit të shenjtë- nuk ka agjëruar më shumë se në Shaban dhe ka thënë: “Bëni nga veprat atë që keni fuqi ta bëni. Sepse derisa ju të mos lodheni, as Allahu nuk ju trajton si të lodhur. Vepra më e pëlqyer te Allahu është ajo që kryhet vazhdimisht, qoftë edhe e pakët.”[8]

Lidhur me agjërimin e Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) në muajin Shaban, Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë gjithashtu: “Ai (I Dërguari i Nderuar) e kalonte gjithë muajin Shaban duke agjëruar dhe në fund e bashkonte Shabanin me Ramazanin.”[9]

Natyrisht, mënyra e vetme për ta ringjallur muajin e shenjtë Shaban nuk është vetëm adhurimi i agjërimit. Në këtë muaj të bekuar, shpërblimet dhe dhuratat që do të rrjedhin nga adhurimet dhe sjelljet e pëlqyera që janë shkak shpërblimi do të jenë shumëfish më të mëdha.

Në muajin e shenjtë Shaban nuk duhet të bjerë dembelia

Duket se disa njerëz që synojnë ta kalojnë Ramazanin e shenjtë plotësisht, pasi kanë bërë përpjekje të mëdha për të përfituar nga virtytet e Rexhebit të shenjtë, bien në dembeli në Shabanin e shenjtë dhe veçanërisht gjysmën e dytë të këtij muaji e kalojnë si një periudhë pushimi; prandaj Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) dhe dijetarët që ndjekin synetin e tij kanë ndier nevojën t’i japin disa paralajmërime për këtë çështje.

Është transmetuar se Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) për të paralajmëruar umetin e tij ka thënë: “Ky muaj Shaban, që ndodhet mes Rexhebit dhe Ramazanit, është një muaj që njerëzit e harrojnë. Ndërkohë Shabani është muaji kur veprat ngrihen te Zoti i botëve…” Është transmetuar gjithashtu se Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) i ka pyetur sahabët se si e kalonin muajin Shaban dhe ka bërë paralajmërime e kujtesa për këtë çështje, duke i ndjekur ata.[10]

Nata e Beratit, ku gjen kuptimin shpëtimi dhe falja

Në gjuhën arabe fjala “berae-beraet” do të thotë ‘të jesh i pastër nga faji’, ‘t’i jesh liruar një detyrimi’, ‘të falesh’, ‘të shpëtosh’, ‘të vërtetohet pafajësia’, ‘të lirohesh nga përgjegjësia’, ‘të pastrohesh’, ‘të shfajësohesh’; në terminologjinë fetare shpreh kuptimet ‘falja e robit te Allahu’ dhe ‘rënia e mëkateve’. Për shkak se është lloj dëftese pafajësie për mëshirën dhe për robërit që e ringjallin natën, quhet edhe “Sakk” (dokument).

Kjo natë, që në burimet arabe dhe në veprat e vjetra është shënuar si ‘nata e mesit të muajit Shaban/nata e gjysmës’, në turqisht njihet si ‘Nata e Beratit’ dhe kështu përmendet edhe mes njerëzve.[11]

Nata e Beratit është një natë me virtyt të vërtetuar

Mes provave për vërtetësinë dhe virtytin e Natës së Beratit, nga disa komentues, në krye me Ikrimen (Allahu e mëshiroftë), nxënës i Abdullah ibn Abbasit (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) dhe një ndër komentuesit më në ballë të tabiinëve, janë përmendur pesë ajetet e para të sures Duhan.[12]

Se nata është e virtytshme kuptohet qartë nga hadithi i shenjtë që kanë regjistruar Imam Tirmidhiu, Ibn Maxhe dhe Imam Ahmed ibn Hanbeli (Allahu i mëshiroftë), ku thuhet se Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të), kur vinte nata e pesëmbëdhjetë e muajit Shaban, dilte në varrezat e Xhennetul-Bakisë për t’i lutur Allahut të Lartësuar dhe asaj nëne tonë Aishes (Allahu qoftë i kënaqur me të), që e pyeti për këtë, i ktheu përgjigje: “Në këtë natë Allahu i Lartësuar fal më shumë njerëz se numri i push-it të deleve të fisit Beni Kelb.”[13]

Se Nata e Beratit është natë faljeje dhe mëshire është shprehur në një hadith tjetër të shenjtë si më poshtë: “Kur të vijë nata e mesit të Shabanit (e pesëmbëdhjeta), ngrihuni natën për adhurim dhe agjëroni ditën. Sepse Allahu i Lartësuar, që nga perëndimi i diellit, shfaqet me mëshirën e Tij në qiellin e dunjasë. Nuk ka kush që kërkon falje, ta fal? Nuk ka kush që kërkon risk, ta furnizoj? Nuk ka të vuajtur, le të kërkojë që t’i jap shërim, thërret. Ky thirrje vazhdon deri në agim.”[14]

Përveç kësaj, Nata e Beratit është përmendur mes periudhave kohore ku edhe netët, edhe ditët e tyre janë më të virtytshme.[15] Thuhet gjithashtu se kthimi i kibles nga Mesxhid-i Aksa në Qabenë e Shenjtë ka ndodhur në mesin e muajit Shaban.[16]

Nata e bekuar kur përcaktohet fati ynë

Komentuesit që nisen nga ajetet e para të sures Duhan dhe dijetarët që kanë shkruar vepra në fushën e shkencave të Kuranit, duke i komentuar këta ajete të nderuara së bashku me ajetet e sures Kadr, që shpjegon se Kurani Fisnik është shpallur në Natën e Kadrit, kanë shpjeguar se Kurani Fisnik ka dy lloje shpalljeje: njëra në tërësi e tjetra gradualisht; se zbritja e tij në tërësi në qiellin e dunjasë (inzal) ka ndodhur në Natën e Beratit, ndërsa zbritja e tij pjesë-pjesë (tenzil) në Natën e Kadrit.

Në Natën e Beratit përcaktohet gjithçka për krijesat gjatë një viti: nëse do të mbeten gjallë, cilat të mira do t’u dhurohen, cilat risqe do të ndahen, si dhe gjendjet e tyre të kësaj bote dhe të botës tjetër, siç është të qenit i nderuar ose i përçmuar. Këto njohuri, që ekzistojnë tashmë në diturinë e përjetshme të Allahut të Lartësuar, i komunikohen në Natën e Beratit engjëjve të ngarkuar për të kryer detyrat e tyre, sipas detyrave përkatëse: pjesa që i përket risqeve Mikailit (paqja qoftë mbi të), pjesa që i përket fatkeqësive Azraelit (paqja qoftë mbi të) dhe pjesa që i përket disa ngjarjeve si lufta e tërmeti Xhibrilit (paqja qoftë mbi të).[17]

Për shkak të këtyre veçorive, të cilat u përpoqëm t’i përmendim pjesërisht, ringjallja e Natës së Beratit merr një rëndësi jetike. Se kjo natë është ringjallur që nga epoka e lumturisë, kuptohet qartë si nga transmetimet e ardhura nga Sahabët e Nderuar (Allahu i Lartësuar qoftë i kënaqur me të gjithë ata), ashtu edhe nga veprat e dijetarëve tabiinë.

Selefi i devotshëm ka treguar respekt për këtë natë

Nata e Beratit është marrë me rëndësi nga dijetarët e mëdhenj të tabiinëve, në krye me dijetarët e Shamit, si Imam Mekhuli, Halid ibn Ma‘dani dhe Llukman ibn Amiri (Allahu i mëshiroftë).

Kjo natë e bekuar është pritur me pranim edhe nga dijetarët që gjendeshin në gjeografi të ndryshme të botës islame dhe thuhet se ata e ringjallnin duke u parfumosur dhe duke u tymosur me erëra të këndshme, duke shkuar në xhami dhe duke iu kushtuar adhurimit.[18] Sipas historianit të njohur Fakihiut, Nata e Beratit është pritur me rëndësi e interes edhe në Mekën e Nderuar.[19]

Një regjistrim tjetër i rëndësishëm për këtë temë gjendet edhe në veprën “el-Umm” të Imam Shafiut (Allahu e mëshiroftë): “Ka pesë net në të cilat lutjet nuk kthehen mbrapsht. Nata e parë e së premtes së Rexhebit të shenjtë, nata që ndodhet në mesin e Shabanit të shenjtë (Nata e Beratit), nata e së premtes, netët e Ramazanit dhe të Bajramit të Kurbanit.”[20]

Mënyrat e ringjalljes së natës

Nuk duhet të jemi nga ata njerëz të përkohshëm që nuk i japin rëndësinë e duhur adhurimeve për të cilat jemi përgjegjës gjatë gjithë vitit dhe e kufizojnë myslimanizmin vetëm në periudha të caktuara kohore, por duhet të përpiqemi të bëjmë pjesë të grupit të atyre që i kryejnë adhurimet e tyre gjithmonë. Duke qenë se Shabani është një muaj i lidhur ngushtë me agjërimin, sjellja më e përshtatshme me kuptimin e natës do të ishte ta presim Natën e Beratit duke agjëruar dhe ta kalojmë edhe ditën duke agjëruar, ta kryejmë llogaridhënien tonë me seriozitet të madh, të bëjmë shumë teube e istigfar dhe ta bëjmë natën shkak për një fillim të ri. Në fakt, Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Pa dyshim që imani në kraharorin e secilit prej jush vjetrohet/konsumohet ashtu si vjetrohet veshja. Prandaj kërkojini Allahut që ta ripërtërijë imanin tuaj.”[21] Sipas kësaj, të merremi me fjalën e teuhidit, kalanë e imanit, dhe ta ripërtërijmë imanin, do të ishte një qëndrim në përputhje me domosdoshmërinë e teksteve që e përgëzojnë natën.[22]

Para se të arrijë nata, t’i njoftojmë të afërmit tanë për virtytet e natës dhe t’i urojmë ata, do të përmbushë si lidhjen e farefisnisë (sila-i rahim), ashtu edhe, nëse ata që i kemi kujtuar e ringjallin natën, do të na bëjë pjesëtarë të shpërblimit të veprave të tyre dhe do të rrisë shpërblimet tona.

Leximi i Kuranit Fisnik, përmendja e Allahut (evrad-edhkar) dhe lutja, shprehja e dëshirave të mira, sjellja e shumë salavateve janë gjithashtu veprat themelore që mund të kryhen për ta ringjallur natën. Të marrim pjesë në mexhliset e sohbetit, të vizitojmë varrezat gjatë ditës së natës dhe të kujtojmë të afërmit tanë që kanë kaluar në botën e përjetshme, të kujdesemi për të varfrit dhe nevojtarët, jetimët dhe jetimet, t’i kushtojmë rëndësi të veçantë sadakasë së vazhdueshme (sadaka-i xhariye) dhe të japim sadaka sa të na lejojnë mundësitë materiale, janë gjithashtu vepra që do të bëhen shkak për të përfituar nga begatia e kësaj nate.

Këtë natë duhet t’i kushtojmë kujdes të veçantë namazit, shtyllës së fesë sonë, dhe të tregojmë një ndjeshmëri më të madhe në faljen e namazeve në xhemat. Ata që kanë borxh namazesh të kaluara duhet ta shndërrojnë këtë natë të bekuar në një mundësi serioze për të kryer një pjesë të rëndësishme të këtyre namazeve. Në veprat e veçanta të shkruara mbi virtytet e veprave (fezail-i amal) përmenden disa lutje, adhurime e formula të veçanta për këtë natë; ata që nuk kanë borxh namazesh të kaluara, veçanërisht, do të përfitojnë nëse drejtohen drejt këtyre veprave të veçanta.

Ata që do të mbeten pa faljen e përgjithshme të kësaj nate

Humbja e shpresës nga mëshira e Allahut të Lartësuar është konsideruar ndër mëkatet më të mëdha dhe madje ndër shkaqet e humbjes së begatisë së imanit. Allahu i Lartësuar: “(O i dashur im!) Thuaj: ‘Po të mos ishte lutja juaj (dhe adhurimi juaj), çfarë do të bënte Zoti im me ju? / Pse do t’ju vinte vlerë Zoti im?”[23] duke thënë, na urdhëron të mos ndalemi nga lutja. Mosbërja e shpresës te Allahu i Lartësuar nuk përputhet as me atë mentalitet që e sheh të përshtatshme vazhdimin e mëkateve pa kujdes. Edhe pse Nata e Beratit është natë kur dyert e faljes hapen përplot, nuk mungojnë disa grupe që do të lihen jashtë faljes së përgjithshme.

Në veprat e veçanta të shkruara për ditët dhe netët e virtytshme, mes grupeve që do të mbeten jashtë faljes në Natën e Beratit, në vend të parë përmenden ata që bien në shirk, që është mëkati dhe padrejtësia më e madhe. Ata që mbajnë mëri, që vazhdojnë në zina, që këpusin lidhjen e farefisnisë, banditët që pushtojnë rrugët, ata që i kundërvihen prindërve, ata që vrasin me qëllim një besimtar dhe magjistarët janë numëruar mes atyre që do të mbeten pa faljen e përgjithshme të kësaj nate, derisa të pendohen për këto mëkate dhe të ndreqin gjendjen e tyre.[24]

Allahu i Lartësuar na i dhuroftë, në këtë natë të bekuar, umetit të Muhamedit shpëtimin nga padrejtësia dhe nga çdo gjendje e keqe në dunja, dhe dëftesat e shpëtimit nga zjarri i xhehenemit në ahiret!

Shënimet

burimi: ismailaga.org.tr